Walden becomes a warrior: Ted Kaczynski’s dreigende waarheid

In Montana staat een huis: rustige ligging, rustieke stijl en groene omgeving. Water en elektriciteit apart verkrijgbaar. De primitieve hut behoorde ooit toe aan Ted Kaczynski, de beruchte Unabomber die maar liefst 3 doden en 23 gewonden op zijn palmares heeft staan. Maar het doel heiligt blijkbaar de middelen; met zijn bombrieven trachtte de anarchoprimitivistische activist/terrorist de mensheid bewust te maken van de vuist van het technologische systeem, contradictorisch genoeg ten koste van zijn vooropstaand ideaal, absolute vrijheid. Zijn zelf gehakt hout is ondertussen ingewisseld voor tralies van staal, maar hoe relevant is het gedachtegoed van deze “martelaar” nog voor een samenleving waarin technologie ons ongelooflijke vrijheden aanbiedt?

Revolutie tegen revolutie

The Industrial Revolution and its consequences have been a disaster for the human race. […] The continued development of technology will worsen the situation. It will certainly subject human beings to greater indignities and inflict greater damage on the natural world, it will probably lead to greater social disruption and psychological suffering, and it may lead to increased physical suffering even in “advanced” countries. (Kaczynski, 1997)

Met deze opener van zijn manifest Industrial Society and Its Future kleurt Kaczynski’s beeld van de technologische samenleving meteen zwart. Die samenleving vond zijn oorsprong in de Industriële Revolutie en dreigt nu, in de 20ste eeuw, de controle over het individu volledig over te nemen. Volgens Kaczynski vallen technologie en vrijheid dan ook niet met elkaar te rijmen. Iedere vorm van technologische vooruitgang begint immers als een optie, maar eindigt als een noodzaak om te kunnen functioneren binnen de maatschappij. Hij geeft hierbij het voorbeeld van de auto; deze leek op het eerste zicht de vrijheid te vergroten, maar naarmate de infrastructuur van de samenleving zich steeds meer afstemt op het voertuig, zagen meer en meer individuen zich genoodzaakt een auto aan te schaffen. Bovendien zorgt een steeds strengere regulering van autogebruik (via bv. rijbewijzen, autoverzekeringen etc.) ervoor dat het individu afhankelijk wordt van de regering en bedrijven. Vooral de Waldens van de technologische samenleving, waaronder Kaczynski zelf, worden dan drastisch in hun vrijheid beperkt.

Maar hoe kan een wereld die zo sterk ingebed zit in het ideaal van vooruitgang breken met technologie? Kaczynski spreekt in dit verband niet over “reform” maar drastische “revolution”. Het heeft immers geen zin om te streven naar kleinschalige veranderingen aangezien de technologische samenleving ongelooflijk snel evolueert. Het systeem moet dus volledig met de grond gelijk gemaakt worden.

There is no way of reforming or modifying the system so as to prevent it from depriving people of dignity and autonomy […] We therefore advocate a revolution against the industrial system. This revolution may or may not make use of violence; it may be sudden or it may be a relatively gradual process spanning a few decades. (Kaczynski, 1997)

Dat Kaczynski bij het streven naar een ultieme vrijheid geen geweld schuwt blijkt alvast uit de bombrieven waarmee hij de Verenigde Staten wou bewustmaken. Met dit technologisch terreur keert hij als het ware de samenleving tegen zichzelf; de bomaanslagen, eveneens een symbool van de industriële revolutie die hij zo veracht, creëren immers een wantrouwen ten opzichte van technologie. Dat gevoel vormt voor Kaczynski dan een goede voedingsbodem voor de eerste stappen naar absolute vrijheid.

Digitale vrijheid?

Het etiket van “paranoïde schizofreen” dat Kaczynski opgeplakt kreeg verraadt op het eerste zicht alvast een gebrek aan relevantie van zijn radicale gedachtegoed. En inderdaad, is het afzweren van technologie die ons leven aanzienlijk vergemakkelijkt geen complete waanzin? Bovendien lijkt een technologische vernieuwing als het internet net diversiteit en vrijheid te bevorderen. Het individu kiest immers zelf uit het overgrote aanbod aan informatie welke hij of zij al dan niet wil verwerken. Deze informatie reflecteert niet langer altijd de dominante ideologie en vormt met zijn nichecultuur een mogelijkheid tot contrahegemonie.

Die gedachtegang is echter waar neo-luddist Kaczynski ons als technologieconsumenten voor wil waarschuwen. Het internet biedt immers maar een vrijheid in elementen die niet direct relevant zijn voor het technologisch systeem; zo zijn we vrij in de keuze van onze religie, seksuele oriëntatie en politieke voorkeur, zolang we maar effectief blijven deelnemen aan het systeem zelf en het daardoor in stand houden. De vrijheid van het internet is dus sterk relatief; het biedt dan wel een platform voor meningen die afwijken van de elite, maar dat platform is dan weer een bekrachtiging van het technologisch systeem. Bovendien gaat het internet, zoals Kaczynski stelde in zijn manifest, ons denken en complete zijn sterk beïnvloeden. Zo zegt Amerikaans journalist Neal Gabler bijvoorbeeld dat informatie een doel op zichzelf geworden is; we willen alles weten omdat we anders niet meer kunnen functioneren in dat technologisch systeem, en bij uitbreiding, de gehele maatschappij.

Is het nu dan wachten tot een nieuwe Kaczynski het technologisch toneel overneemt? Allesbehalve. Het internet en het individu veronderstellen immers een complexe wisselwerking die de simpele tweedeling van producent en consument overstijgt. Maar iedere uitvinding die een noodzakelijkheid wordt voor de mensheid en dat eerst nog niet was, dient met een gezonde dosis argwaan behandeld te worden. De komende weken zal ik deze blog dan ook bombarderen met een kritische kijk op het kluwen van nieuwe media dat de mensheid domineert. Want dat is heerlijk paradoxaal.

Bronnen

Afbeelding: theguardian.com

Kaczynski, T. “Industrial Society and Its Future.” The Washington Post, 1997. <http://www.washingtonpost.com/wp-srv/national/longterm/unabomber/manifesto.text.htm&gt;

Gabler, N. “The Elusive Big Idea.” The New York Times, 13 augustus 2013. <http://www.nytimes.com/2011/08/14/opinion/sunday/the-elusive-big-idea.html?_r=3&pagewanted=all&gt;

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s