e-thiek: de zin en onzin van internetregulering

Terwijl jij er lustig op los zit te poken, tweet over de schimmelafwas van je kotgenoot of het zoveelste filmpje van een kat op een schildpad deelt, trachten miljoenen andere internetgebruikers nieuwe media in te zetten in een wereldwijde strijd tegen onrecht en onwetendheid. Nieuws- en informatieverspreiding is dan ook niet meer gemonopoliseerd door de traditionele nieuwsmedia; professionele én niet-professionele journalisten gaan met elkaar in dialoog en breken het klassieke communicatieschema van producent – inhoud – consument open. Hoe zit het dan met ethische regulering van die burgerjournalistiek? Is die zelfs wel gewenst?

A deadly E

Vincent Maher, hoofd van The New Media Lab aan Rhodes University, erkent alvast dat de nieuwe media de traditionele journalistiek openbreken en dus ook de ethiek die daarmee gepaard gaat. Hij ziet ethiek dan ook als één van de “deadly E’s” (samen met economics en epistemology) waarin citizen journalism te kort schiet en uiteindelijk aan ten onder zal gaan. Onderstaande tabel geeft die ethische discrepantie volgens Maher weer

Old Media Citizen Journalists
Institutional code of ethics Uncoordinated individual self-interest and fear of litigation
Formalised training either via tertiary education or internally within the media organisation Self-taught amateurs – though you can do a doctorate in blogging with some less informed university faculties
Formal accountability, there is a boss to answer to Superficial accountability on an individual level
Gate keeping and editing standards Subjective selection
Monitoring, via industry bodies and associations Nothing, except commentary and feedback

Maher verwijt de nieuwemediajournalistiek voornamelijk een gebrek aan controle die je wel vindt binnen het klassieke model van een krant-, radio- of televisiemaatschappij. En er zit een grond van waarheid in Maher’s bevindingen; het nieuws dat je van Dany Verstraeten bij je portie spinazie en aardappelen krijgt is nu eenmaal beter gecontroleerd en dus betrouwbaarder dan dat van een obscure blogger_Xx_69. Maher pleit er dan ook voor dat de oude media een soort van regulerende instantie worden voor de nieuwe media van de burgerjournalistiek:

The traditional media will and should adopt and use the forms of the New Media that work and assimilate them for better use within a structured environment, and bring some of that structure to them. The Guardian blog is an example of this not working properly.

Naar een open ethiek

Mahers visie op een ethiek voor nieuwe media beperkt echter de kracht die het internet bezit om vanzelfsprekendheden en gevestigde waardes aan te kaarten. Als de internetjournalistiek immers helemaal gemonopoliseerd wordt door “industry bodies and associations” (wat al voor een groot deel het geval is, kijk maar) dan verdwijnt een belangrijk platform voor kritische of zelfs controversiële journalistiek door mensen die niet in dit bedrijfsverband werken. Ward en Wasserman stellen dan ook dat de ethiek van de oude media niet zomaar kunnen doorwerken in de nieuwe:

The openness of discourse provided by new media goes beyond providing only a more convenient or “hi-tech” version of the traditional letter to the editor.

Zij pleiten dan ook niet voor een strikte set van regels die het internetgebeuren reguleren, maar voor het naleven van enkele algemene waarden die het debat net levende houden in de plaats van het te beperken. In de eerste plaats moet dit debat toegankelijk zijn voor een zo groot mogelijk publiek. Hiermee wordt een positieve inclusiviteit bedoeld die meer is dan een passief registreren van een heel areaal aan stemmen. Ward en Wasserman wijzen er voorst op dat globale toegang tot het platform die nog niet gerealiseerd is hier wel bij in gedachten moet worden gehouden. In de tweede plaats dient de participatie actief te zijn, wat inhoudt dat gebruikers de waarheid niet zoeken in functie van een bevestiging van de hegemonie, maar als een aankaarten ervan. Samengevat pleiten Ward en Wasserman dus voor een open ethiek die alle stemmen blijft toelaten om zo het revolutionaire karakter van nieuwe media te bewaren.

Bron: Youtube
Bron: Youtube

Natuurlijk heeft een open ethiek verreikende repercussies; het internetlandschap wordt immers een kluwen van stemmen, die met elkaar interageren, elkaar bevestigen of tegenspreken. Sommige van deze stemmen zullen minder voor de hand liggend zijn, of zelfs een bedreiging vormen voor gevestigde waarden van vrijheid en vrede. Wanneer medewerkers van het Oekraïense Spilno.tv de Russische onderdrukking van het land in beeld brengen, is het Westen er als eerste bij om dit staaltje journalistiek de hemel in te prijzen en wereldwijd te sharen. Het werk correspondeert immers met onze opvattingen van een strijd voor democratie. Wanneer IS echter de zoveelste onthoofdingsvideo verspreidt, laait het debat op dat de toegankelijkheid van het internet dringende herziening nodig heeft. Moeten we aan terroristisch gedachtegoed evenveel gehoor geven als aan de Oekraïense strijd voor democratie? Nee, want de daden die IS pleegt zijn uiteraard verwerpelijk. Maar stellen ze tegelijk ook de Westelijke interventie in het Midden-Oosten niet in vraag?

Nieuwe media hebben inderdaad de macht om de relativiteit en kunstmatigheid van gevestigde waarden toegankelijk te maken voor een breed publiek. Dat revolutionaire karakter vraagt dan ook om een aangepaste, open ethiek die alle stemmen, van professionele en niet-professionele journalisten, van communisten en liberalen, van moslims tot boeddhisten, ook effectief aan bod laat komen. Controversiële meningen zijn dan ook onvermijdelijk, waardoor er wel voor een zeker regulering gepleit kan worden. Het is dus de onmogelijke taak van het internet om een balans te vinden tussen openheid en geslotenheid. Onmogelijk, inderdaad. Maar ik wou het toch even vermelden. Leven en laten leven dan maar?

Ohja, nog dit.

Bronnen

Vincent Maher – Citizen Journalism is Dead

Stephen J. A. Ward & Herman Wasserman – Towards an Open Ethics: Implications of New Media Platforms for Global Ethics Discourse

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s