Ваша бабушка пахнет черепах: of de Russische blogosfeer verstaanbaar gemaakt

Bron: mediabistro.com
Bron: mediabistro.com

“Don’t trust the corporate media” prijkt in zwart-wit tussen de Amerikaanse mensenmassa. Maar er had net zo goed “не доверяют корпоративных СМИ” kunnen staan; met haar 148ste plaats op de World Press Freedom Index (die uit 180 landen telt) is Rusland niet enkel hoofdleverancier van mannelijke en iets minder mannelijke kogelstootsters maar ook van mediacontrole en censuur.

In september maakte de Russische regering bekend dat het haar invloed in het medialandschap nog verder wil versterken door de aandelen van niet-Russische investeerders te beperken tot 20% en zo “enige buitenlandse invloed te vermijden”. Democratische idealen krijgen dus weinig kans om de samenleving binnen te dringen via dagbladen, televisienieuws en de radio. Daar is het waarin het internet echter wél in tegemoetkomt; bloggers en internetlezers bundelen immers hun krachten in een gedeelde “blogosfeer” van geanimeerde discussies, spitsvondig activisme en het spuien van anti-regeringsgedachtengoed. Treed binnen in deze kolkende massa, waarin Mother Russia niet langer enkel rood kleurt. Maar de regering zit onze internethelden op de hielen.

De Russische situatie

Etling, Alexanyan en andere onderzoekers aan de Amerikaanse Harvard University (2010) hebben hun oog laten vallen op deze Russische blogosfeer en lichtten ze verder uit in een onderzoek naar netwerken van politieke discussies via blogs. Volgens Etling et al. kan het Russische medialandschap als sterk hybride gekarakteriseerd worden. Vooral televisie valt sterk onder regeringsregulering, terwijl andere media meer vrijheden toekomen. Het internet blinkt in deze categorie uit; in tegenstelling tot gelijkaardige regimes in China en Japan filtert Rusland verbazingwekkend genoeg het internet niet. Democratische, anti-Russische stellingen kunnen dus zonder al te veel problemen circuleren op het net.

Het Russische internetgebruik is echter relatief laag. In mijn voorgaande blogpost had ik het nog over een gemiddeld internetgebruik van 68% onder de Europese bevolking. Voor Rusland zakt dat gemiddelde weg naar bijna de helft; slechts 37% van de Russen is geregeld op het internet te vinden. Toch stellen Etling et al vast dat het gebruik van het medium aan een exponentiële stijging toe is, en in de toekomst dus nog zal toenemen. De weinige aanwezige gebruikers zijn echter wel weer uitermate actief op het net; vooral 18 tot 24-jarigen bloggen geregeld, zelfs veel meer dan hun Amerikaanse leeftijdsgenoten. Onderwerpen van deze blogs variëren van cultuur (populaire en hoge cultuur, films, literatuur etc.) tot publieke debatten over regeringsproblematiek.

Uit het onderzoek van Etling kwam bovendien naar voren dat de Russische blogosfeer een weinig gepolariseerd klimaat is en dus een ideaal medium is om de nuance in meningen onder het onderdrukte volk te omvatten; het bloglandschap mag dan wel ingedeeld zijn in veel platformen, zoals DemOppo, EthNat en het zeer politiek getinte LiveJournal, bloggers linken snel naar elkaar, en houden daarbij niet altijd vast aan collega’s met dezelfde ideologische achtergrond. Dit creëert een open omgeving waarin discussie omarmd eerder dan gemeden wordt, iets wat wel het geval is bij zogenaamde “echo-chambers” waarin meningen binnen hetzelfde milieu fungeren en simpelweg opnieuw en opnieuw bevestigd worden. Bovendien, ondanks het feit dat Russische bloggers hun publiek voornamelijk in de moedertaal aanspreken, linken actieve internetgebruikers geregeld naar Engelstalige nieuwssites zoals The Washington Post en The Guardian. Het internet opent dus de weg naar een meer internationaalgerichte nieuwsbenadering die de Russische regering net de kop wil indrukken.

Ondanks het ontbreken van een duidelijke polarisatie manifesteert zich op het Russische net wel een sterke centralisatie van democratisch activisme, terwijl duidelijk gedefinieerde pro-bewegingen eerder uitblijven,. Deze hebben minder behoefte hebben aan een medium voor het uitdragen van hun gedachtengoed aangezien deze sterk aansluit bij wat de traditionele media proclameren. Prominent democratisch blogster is bijvoorbeeld Marina Litvinovich. In een interview met Global Voices benadrukt ze zelf de kracht van sociale media voor het aankaarten van de sociale en politieke problematiek van Rusland;

Blogs are also important for public mobilization. In 2006 I organized an unauthorized rally in support of the soldier, Andrei Sychev [19-year old Sychev had both legs and genitalia amputated after a life-threatening beating as part of military hazing]. For the first time in Russia someone used a blog to direct public anger towards the Ministry of Defense. Despite the fact that the rally was unauthorized, and there was only my blog to spread the word, about 400 people attended.

Once a society is ready, it’s people won’t just sit back during a crisis. They will self-organize immediately on the Internet.

Mother Russia is catching up

Litvinovich benadrukt in het interview eveneens dat de Russische regering nog niet ingesteld is op de democratische kracht die het internet uitstraalt;

The problem of Internet freedom has a very peculiar nature in Russia. If security organizations, such as the FSB [Federal Security Service] were not only tough – as they are – but also had a brain, they would understand that they have to stop people who can start a wave first. But they actually work in a very straightforward way. For instance, Center “E” (Police Center on Extremism) employees look at online texts, and check if the text of a blog post incites to something. They have a ling list of “incitement” definitions, including “social discord”, which criticism of the authorities can easily fall into. They prosecute people according to this framework.

De weinig genuanceerde werkwijze van de Russische regering toont aan dat ze de reikwijdte van blogs en andere vormen van sociale media sterk onderschatten. Daar kwam volgens de BBC in eind juli 2014 verandering in; het Russische parlement stemde immers een reeks wetten goed die het gebruik van internet voor mogelijk afwijkende politieke doeleinden in het gedrang brengt. Blogs met meer dan 3000 lezers dienen zich voortaan te melden bij “massamediaregulator” Roskomnadzor en eveneens dezelfde regels te volgen die Rusland oplegt voor grotere gevestigde media. Dit impliceert geen directe censuur, maar wel regulering als het gedachtengoed effectief te fel naar buiten gedragen wordt. Bovendien krijgt Rusland via de wetten ongelimiteerde toegang tot persoonlijke gegevens van de bloggers, wat vervolging bij niet naleven aanzienlijk vergemakkelijkt. De regering dreigt dus het voordien ongeschonden internet ook over te nemen.

De vraag rest dan of het internet zijn democratische kracht nog kan blijven behouden, ondanks de hervormingen die de Russische regering doorvoert. Volgens BBC blijken de bloggers zelf aan te geven dat ze het in ieder geval niet opgeven; velen zijn al opzoek naar zogenaamde “proxy” alternatieven of zoeken manieren om hun aantal lezers net onder de 3000 te brengen. Een direct afbrokkelen van internetgebruik voor het bereiken van democratie zit er dus nog niet in. Putins onderdrukte klimaat kan namelijk een ideale voedingsbodem vormen voor een uitgebreide underground blogcultuur. Hiermee gaat echter een risico gepaard; het genuanceerde bloglandschap dat naar voren kwam uit het onderzoek van Etling dreigt te vallen in extremisme. Het is dus aan de bloggers om hun gevoel voor nuance te behouden, ondanks de toenemende onderdrukking. Ze zijn nog niet uitgepraat, Putin.

Deze post werd mede mogelijk gemaakt door Google Vertalen.

Bronnen

http://www.bbc.com/news/technology-28583669

http://rsf.org/index2014/data/index2014_en.pdf

http://globalvoicesonline.org/2010/11/30/russia-leading-activist-blogger-on-how-internet-changes-politics/

Etling, B. et al. (2010). Public Discourse in the Russion Blogosphere: Mapping RuNet Politics and Mobilization. Berkman Center Research Publication, No. 2010-2011.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s