Van diepte naar diepgang; een toekomst als onderzoeksjournalist?

140 tekens, meer is er niet nodig om in digitale tijden de donkerte en dramatiek van het universum samen te vatten. Want de echte kloof is niet digitaal maar journaal (negeer de vorige twee posts); kranten bloeden dood in tablets, televisiejournaals slaken hun laatste zucht. De strijd lijkt geleverd, het internet triomfeert. Maar wat als de stille waters van de traditionele media tot ongekende dieptes reiken. Minder metaforisch gememmer; is er een hiernamaals voor de krantenman in de onderzoeksjournalistiek?

Game over

Het is gedaan met de kranten, televisie en radio. De klassieke journalistiek zoals we die kennen (de leverancier van feiten, de drager van de actualiteit) wordt opgevangen door digitale en sociale media zoals Twitter en Facebook. Voormalige kranten verstarren tot nieuwssites, maar watertrappelen op hun laatste krachten in de stroom van informatie. Want toegegeven; wie betaalt nog voor nieuwsfeitjes die her en der gratis voor het rapen liggen? Bovendien beantwoorden nieuwe media aan het niet-elitarisme waar zowel boeman als voorbeeldige burger op zaten te wachten. Want nieuwe media zijn democratisch; het publiek leest, deelt en bepaalt zelf de content mee. Voormalig Minister van Pensioenen en hyperactief Twitteraar Quicky vertelt alvast openhartig over zijn voorliefde voor sociale media in Knack;

Dankzij Twitter is er nu een echte dialoog tussen politici en burgers. Op Twitter zijn er geen koningen of keizers, het werkt echt goed.

Machtslijnen vervagen steeds meer onder invloed van sociale media; overheden, premiers en ministers hanteren bewust een open “niets-te-verbergen-houding”. De journalist als “watchdog van de samenleving”, die de schakel vormde tussen politiek en publiek, strompelt gedwee terug naar zijn mand.

Verder zijn sociale media uitermate efficiënt om nieuws snel tot bij een uitgestrekt publiek te laten gaan. Twitter en Facebook worden dan ook meer dan eens ingegooid in de strijd “om de eerste te zijn die het nieuwtje brengt”. De nieuwe scoop is een tweet; dat die geregeld gesierd en ontsierd worden door een #unconfirmed is een risico they are willing to take. Want eerlijk? Meer moet je niet weten dan dat Luc De Vos gestorven is. En na drie keer achter elkaar “Mia” opgezet te hebben als eerbetoon en je je misschien begint af te vragen wat er dan precies gebeurd is, is je tweet al enkele minuten aangevuld met een artikel vol verdere insinuaties. En ja: zelfs ’s nachts. Want sociale media zijn niet gebonden aan vooraf bepaalde tijdstippen van publicatie noch uitzending. De traditionele journalistiek heeft heel wat te overwinnen.

Game on

Volgens een onderzoek van Quadrant Communication onder Belgische Journalisten is het einde van de traditionele journalistiek toch niet noodzakelijk al in zicht. Enkele bevindingen op een rijtje;

  • Een grote helft van de ondervraagde journalisten denkt dat tablets gedrukte media niet zullen vervangen
  • 73% twijfelt of sociale media wel echt een geduchte concurrent vormen
  • 46% is zekerder van hun stuk; voor hen vormen sociale media geen nuttige bijdrage

Auwtch, Twitter en Facebook, want traditionalisme triomfeert. Geen gebrek aan vertrouwen onder de journalisten zelf dus. Maar kunnen zij ook de prosumer van tegenwoordig overtuigen te blijven consumeren? De kunst is te kiezen voor daar waar sociale media vaak in te kort schieten; diepgang en duiding. Want hoeveel vraagtekens roepen 140 letters en spaties wel niet op? Democratie allemaal goed en wel, maar deze kan ook niet zonder de nodige nuance en duiding. Journalisten, trendsetters, jullie dienen dan ook je kennis en expertise in de strijd te gooien om de lezer. Een getraind, kritisch oog werpen op de stroom van informatie die democratie dreigt te verdrinken. Tijd om de goede oude onderzoeksjournalist boven te halen die al het goede van het oude en het nieuwe combineert.

De Nederlandse creatie De Correspondent heeft die formule van oude en nieuwe mediasymptomen alvast goed begrepen. Verscheidene getrainde journalisten leveren diepgaande staaltjes actualiteit, getekend door duiding en contextualisering. Dit wordt al duidelijk uit het voorbeeldartikel dat de site presenteert om je tot een jaarlijks abonnement te verleiden: “Dit geef je allemaal prijs als je inlogt op een openbaar wifi-netwerk”. De Correspondent plaatst zichzelf met zulke artikels opnieuw als een belangrijke schakel tussen lezer en realiteit. Maar die lijnen verstarren niet tot in het machtsoneindige; de nieuwssite wil immers de democratie van nieuwe media ook incorporeren om zo een interactief format te creëren. Abonnees kunnen immers bijdragen aan de diepgang door hun expertise te delen op aparte fora per nieuwsbericht. Journalisten geven met andere woorden de aanzet en lezers gaan mee in het gelijktijdig zoeken naar de waarheid. Pretty democratic, I believe.

De voetnoot

Downside van een journalistiek gevuld met spanning en diepgaand onderzoek is echter het prijskaartje dat er aan vasthangt. Berichten over de onderzoeksjournalistiek onder commerciële druk bieden alvast een weinig hoopvol perspectief. De Correspondent zelf is opgestart door een crowdsourcing project en heeft zonder al te veel kleerscheuren het eerste jaar doorstaan, met voor- én tegenstanders (klik). Een uitzondering in de journalistiek? Misschien. De prangende vraag is dan ook of diepgang en duiding op die manier wel voorzien kan worden, om zo het publiek tot het ware democratische niveau te brengen. Ik laat het antwoord over aan collega Camille.

Bronnen

Gastles Frank De Graeve over Trends in de Journalistiek voor het vak Nieuwe Media en Mediaconvergentie (KU Leuven – Campus Brussel)

De Graeve, F. (04.05.2012). Hoe ziet de Belgische journalist zijn toekomst? [25.12.2014, Quadrant Communications: http://quadrantcommunications.be/pr-en-social-media/hoe-ziet-de-belgische-journalist-zijn-toekomst/%5D.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s