Baat bij een debat: Nieuwe Media samengevat

Iedere stap voelt als een bevestigende dreun van uitzonderlijk zelfbewustzijn; iedere hoek die ik passeer houdt de belofte van een nieuwemediamaniak die overloopt van enthousiasme om enige kritiek op het internet met de grond gelijk te maken (maar democratie! Vrijheid! Efficiëntie!). Ik proef het angstzweetzout op mijn bovenlip, bibber als een schaars geklede Miley onder een bescheiden winterzon. Misschien is het door dat laatste glas rode wijn van gisterenavond…

Of misschien is het het slotdebat van Nieuwe Media en Mediaconvergentie, dat in de arena van lokaal 6306 op me wacht. Het is enkele minuten wachten tot de echte Maximus van het internetdebat zijn ware gelaat vertoont, voor- én tegenstanders genadeloos in de pan hakt en zelfs keizerinnen van dienst sprakeloos laat met een Are you not entertained?

Nah, kidding. Iedereen was heel aardig voor elkaar. Maar ook voor nieuwe media? Om het met de woorden van C. Verschooten te zeggen; tussenposities zijn altijd het beste. Vandaar deze laatste, genuanceerde maar toch kritische kijk op de belofte in de democratie: nieuwe media.

Duidelijk democratische taal

“Het internet is de nieuwe vrijheidsstrijder geworden.”

Student(e) journalistiek

Laat de nieuwe Che Guevara opstaan; het is een computerkenner met democratische aspiraties, tonnen creativiteit en lichte scoliose door zijn niet-ergonomische bureaustoel. Want niet langer de traditionele kranten of televisie reflecteren de belangen van de maatschappij; vanaf nu komen burgers en hun noden zelf aan het woord via blogs, Facebook en Twitter. Graham (1999) spreekt zelfs van een nooit geziene democratie en vrijheid van meningsuiting die het internet voorziet. Het succesrecept is inderdaad alvast veelbelovend;

  • Een toegangsticket tot het debat voor iedereen met een internetverbinding
  • Ongelimiteerde plaats
  • Toenemende anonimiteit

Deze kogelopsomming bombardeert traditionele media met dat waar ze sterk in te kort schieten; een interactieve broeihaard zijn voor democratie. Ook journalisten zijn zich hiervan bewust en stappen mee in de voordelen van de internetwereld met blogs en twitteraccounts.

Maar ere aan wie ere toekomt. Democratie verstevigen allemaal goed en wel; democratie bekomen is een andere zaak. Doorstaat het internet ook op dit gebied de test? Ik onderzocht het in mijn blogpost “Ваша бабушка пахнет черепах: of de Russische blogosfeer verstaanbaar gemaakt” de situatie in het on-democratische Rusland. Het internet is daar een sterk opkomend medium dat bovendien niet-gepolariseerde dialogen over het politieke landschap voortbrengt (Etling 2010). Russische bloggers geraken echter steeds meer verstrikt in een kat-en-muisspel met de regering, aangezien nieuwe preventieve en repressieve maatregelen de internetvrijheid dreigen te beknotten. De bloggers geven zich echter niet zomaar gewonnen; gedreven door een drang naar vrijheid, gecombineerd met het inventieve karakter van het internet, hopen ze overheidsregulering opnieuw te ontkomen en wie weet zelfs te verslaan.

Contrahegemonie bestaat nie

Maar zelfs als nieuwe media aan regulering van de overheid ontkomen, dreigen opbouwende dialogen niet meer te zijn dan wanhopig geroep binnen de muren van een sterk geïsoleerde internetkamer;

“Burgerlijke ongehoorzaamheid via sociale media kan mensen op straat brengen, maar een echte verandering zal het niet teweegbrengen.”

Student(e) Journalistiek

Auw, shots fired. Deze stelling verwoordt een apathisch sentiment dat veel generatiegenoten hebben bij ook maar enige vorm van protest; what’s the use? En inderdaad, het internet biedt wel veel perspectieven, brengt gelijkgestemden samen met een “ahja, daar heeft ze wel een punt” over de dreiging van de consumptiemaatschappij, maar wordt vaak gevolgd door een dichtklappen van de laptop waarna ze naar Primark snellen om “voor die ene jurk, want ik heb niets om aan te doen met oudejaarsavond”. Maar wordt hier niet de verantwoordelijkheid gelegd bij de verkeerde? Het internet is immers geen wondermiddel dat instant verzet en activisme in de hand kan werken. Het is een medium, een kanaal voor het overbrengen van deze boodschap. De inhoud hiervan blijft in eerste instantie afhankelijk van de zender, ontvanger en andere contextuele factoren. Verlies het communicatieproces dus niet uit het oog.

Verder is het zo dat, als je je kritische blik doortrekt in het oneindige (ik maak mij daar wel eens graag schuldig aan), iedere vorm van internetactivisme in werkelijkheid tóch een bevestiging inhoudt van de gevestigde orde. Hierover had ik het al in mijn blogpost ““And they call it democracy”: het verborgen elitarisme van uw muisklik”. Vanuit die extreme theorie is enkel zogenaamde “hacktivism” de enige vorm van echt protest die de hegemonie onderuithaalt. Minder extreem houdt dit in dat het internet, de held van onze generatie, wel een belangrijk medium kan zijn in het nastreven van democratie maar dat deze steeds met de nodige subtiele argwaan benaderd moet worden.

E-conclusie

Laten we het zo stellen. Ik ben een voorvechter van alles wat democratie, vrijheid en diversiteit uitschreeuwt, en het internet is hét medium bij uitstek dat ieder van deze waarden stuk voor stuk uitstraalt. Vooral voor landen die hun eerste stappen zetten richting deze (toegegeven, sterk Westers geïnspireerde) waarden kan het internet een belangrijk platform aanbieden; anonimiteit garandeert afbrokkelende machtsrelaties en opent tunnelvisies tot panorama’s van meningen. Perfectie, haast, lijkt het internet. En daar knelt net het digitale schoentje; power means trouble. Een medium waaraan zoveel macht wordt toegekend, dient immers aan een blijvende kritische blik onderworpen te worden.

Hail to the internet, dus, zolang het niet enkel vanzelfsprekendheden in vraag kan stellen, maar ook zichzelf. Wie weet is dat wel aan u?

Bronnen

Etling, B. et al. (2010). Public Discourse in the Russion Blogosphere: Mapping RuNet Politics and Mobilization. Berkman Center Research Publication, No. 2010-2011.

Graham, G. (1999). The Internet: A philosophicalinquiry. London: Routledge

Slotdebat voor het vak Nieuwe Media en Mediaconvergentie (KU Leuven – Campus Brussel)

Advertisements

One thought on “Baat bij een debat: Nieuwe Media samengevat

  1. Mooie laatste blog, Marie. Kritisch zijn blijft natuurlijk de boodschap. Je brein is nog steeds geen illegaal gereedschap. We moeten onthouden: technologie blijft een middel, geen doel.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s